“Kodlar Uyanıyor”: Yapay Zekâ Devriminde Hayatta Kalmanın Şifreleri
2025’in ilkbaharında, dünya teknolojinin dudak uçuklatan fısıltılarıyla titriyor. Bir sabah uyandığınızda doktorunuzu, öğretmeninizi, muhasebecinizi ya da köşe yazınızı yazan gazeteciyi bir yapay zekânın yerine geçtiğini görmek artık bilim kurgu değil, yaşamın ta kendisi. İşte New Yorker’ın deneyimli yazarı John Cassidy tam da bu distopik ihtimali, bir roman kahramanı edasıyla masaya yatırıyor: “How to Survive the A.I. Revolution”—Yani, Yapay Zekâ Devriminden Sağ Kurtulma Rehberi.
Ama bu öyle klasik bir teknoloji yazısı değil. Bu yazı, bir dönemin ruhunu, algoritmaların yükselişini ve insanlığın bu dev dijital tiyatrodaki başrolünü sorgulayan bir içsel ağıt. Gelin bu hikâyeyi biraz ışıltılı bir vitrinle, moda dergilerinin o kendine özgü diliyle yeniden yazalım.
Bir Devrimin Estetiği: Silikon Vadisi’nin Yükselen Kraliyet Ailesi
Silikon Vadisi… Eskiden yalnızca kod yazan birkaç mütevazı yazılımcının yaşadığı, hoodie’li tiplerin dolaştığı bir dijital taşra kasabasıydı. Ama artık o hoodie’ler yerini Gucci sweatshirt’lere, kod satırları da milyar dolarlık yapay zekâ şirketlerine bıraktı. OpenAI, Anthropic, Google DeepMind… Her biri teknoloji tahtının varisi. Ama John Cassidy, bu göz alıcı taht oyunlarının perde arkasında başka bir hikâye anlatıyor: İnsanlığın sesi.
Evet, şık cam binalarda yaratılan bu yapay zekâ sistemleri harikalar yaratıyor. ChatGPT yazıyor, Midjourney resmediyor, Sora filmler çekiyor. Ama Cassidy’nin uyardığı nokta şu: Bu devrim öyle sessizce geçiştirilecek bir geçiş değil. Bu, tam anlamıyla tarih kitaplarına geçecek bir dönüşüm.
Ludditelerin Modern Torunları: Kodlardan Kaçan Kalpler
Cassidy, geçmişle günümüzü zekice bir bağla örüyor. 1800’lerin başında İngiltere’de makineleri kıran Ludditeler, bugün ofislerinde sessizce işten çıkarılan beyaz yakalıların ruhani ataları. Onlar da sistemin kurbanıydı, biz de. O dönem kumaşları dokuyan mekanik canavarlar korku salıyordu, bugün ise dijital canavarlar, insan emeğini değersizleştiriyor.
Bir çağ kapanıyor. Cassidy bunun adını “Kodların İsyanı” koyuyor. Ve moda dünyasında olduğu gibi, her devrim öncesi bir kırılma anı gelir. O an geldi.
Yapay Zekâyı Dizayn Et, Giy, Yönlendir
Peki bu devrimi nasıl yöneteceğiz? Cassidy’ye göre, tek bir seçenek var: Müdahale! Devletlerin, akademinin, sanatçıların, sendikaların ve sıradan insanların bu dönüşümün mimarisine dahil olması gerekiyor. Aksi hâlde yapay zekâ, dev şirketlerin çıkarlarının birer piyonu olmaktan öteye geçemeyecek.
Haydi düşünelim: Eğer bu dönüşümün modasını biz belirlemezsek, başkaları bizim yerimize o koleksiyonu yaratır. Bir gün uyanırsınız ve gardırobunuz size ait değildir. Tam da Cassidy’nin söylediği gibi: Ya algoritmaları biz giydiririz, ya da onlar bizi tek tipleştirir.
Yapay Zekâ Bir Elbise Gibi: Size Uymuyorsa Terzi Siz Olun
Cassidy’nin en vurucu önerisi şu: Yapay zekâya teslim olmak değil, onu kendi ihtiyaçlarımıza göre dikmek. Tıpkı bir terzi gibi! Ekonomist Daron Acemoğlu’nun çalışmaları da bu noktaya parmak basıyor. Yapay zekâ, insanları işsiz bırakmak yerine onların işlerini kolaylaştırabilir. Ama bu, kendi kendine olmayacak. Bunun için etik, adalet ve sosyal sorumlulukla örülmüş bir moda çizgisine ihtiyacımız var.
Bugünün doktoru, yapay zekâ destekli tanı koyarsa zamandan kazanır. Öğretmen, birebir özelleştirilmiş eğitimle öğrencisinin potansiyeline daha iyi ulaşır. Ama eğer bu teknolojiler sadece büyük şirketlerin daha da zenginleşmesini sağlarsa, o zaman yeni çağın köleleri biz oluruz.
Gelecek Bir Runway: Podyuma Çıkmaya Hazır mısınız?
Cassidy’nin makalesinin finali, sanki bir moda şovunun kapanış defilesi gibi. Yüksek teknolojinin içinden insan sesiyle yankılanıyor: “Seçim sizin.” Yapay zekâ, bir araç mı olacak? Yoksa sizi yönlendiren bir efendi mi?
Tarihin her döneminde olduğu gibi, bu çağ da kahramanlarını seçiyor. Kodları yöneten, algoritmaları sorgulayan, değişime öncülük eden o azimli zihinler… Belki de sizsiniz. Belki de bu devrimin Vogue kapak kızı, kendi hayatının senaryosunu elleriyle yazan sizsiniz.
Bu Devrimden Sağ Çıkmak İçin Stil Sahibi Olun
Yapay zekâ devrimi, yalnızca bir teknolojik dönüşüm değil. Bu, insanlık tarihinin kıyafet değiştirdiği bir dönem. Ve bu dönemin kumaşı hızla dokunuyor. Dikişler bize ait olmalı. Cassidy’nin kaleminden dökülen bu manifesto, bir direniş çağrısı kadar, bir tasarım önerisi de aynı zamanda.
Çünkü tarih yazılırken herkes izleyici olmak zorunda değil. Bazıları sahneye çıkar… Bazıları defilenin yıldızıdır.
Ve siz? Bu dijital devrimde ne giyeceksiniz?
